Oran Analizi - Ratio Analysis

Oran Analizi - Ratio Analysis

ORAN ANALİZİ

Malî tablolarda en az iki sınıfın ya da grubun oranlanarak analiz edilmesine ve yorumlanmasına dayanır.

Finansal tablolarda yer alan kalemler arasında matematiksel ilişki kurmak suretiyle bu kalemlerin birbirinin yüzdesi ya da katı biçiminde analiz etmeye yönelik analiz tekniğine oran analizi denir. Rasyo Analizi olarak da bilinir. Buradaki kalemden kastedilen dönen varlıklar, kısa vadeli yabancı kaynaklar gibi unsurlardır.



Statik bir analizdir.

Oran analizinde amaç işletmenin likidite durumu, borç ödeme gücü, finansman şekli gibi bazı önemli bilgilere ulaşmaktır.

  • LİKİDİTE ORANLARI
  • FİNANSAL YAPI ORANLARI
  • FAALİYET ORANLARI
  • KÂRLILIK ORANLARI
  • PİYASA TEMELLİ ORANLAR

olmak üzere beş farklı oran analizi türü vardır.


LİKİDİTE ORANLARI

İşletmenin kısa süreli borçlarını ödeyebilme gücünü ve çalışma sermayesinin yeterli olup olmadığını saptayabilmek için kullanılır.

En çok kullanılan analiz türüdür. Bu bölümle ilgili sınavlarda sıkça soru gelmektedir.

  • Cari Oran
  • Asit - Test Oranı
  • Nakit Oranı
  • Stok Bağımlılık Oranı

olmak üzere dört farklı likidite oranı vardır.

Cari Oran

Kısa vadeli borçların ödenmesine bir zorluğun olup olmadığını gösterir. Oranın 2.00'ın üzerinde olması arzu edilir.

Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

İşletmeye kredi vermek isteyen banka gibi kuruluşların ilk bakacağı oran, cari oran olacaktır. Eğer oran, arzu edilen düzeyin altında ise işletmeye kredi verilmeyebilir.

Örnek: İşletmenin cari oranı 2, aktif toplamı 10,000 TL, duran varlıklar toplamı 4,000 TL ise kısa vadeli yabancı kaynakları kaç TL'dir?


Aktif
Bilanço
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR ?????
II. DURAN VARLIKLAR 4,000
AKTİF TOPLAMI 10,000
III. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR ?????
IV. UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
V. ÖZ KAYNAKLAR
PASİF TOPLAMI 10,000

Aktif toplamından duran varlıklar çıkarıldığında dönen varlıkların toplam değeri bulunur.

Dönen Varlıklar = 10,000 - 4,000 = 6,000 TL

Aktif
Bilanço
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR 6,000
II. DURAN VARLIKLAR 4,000
AKTİF TOPLAMI 10,000
III. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR ?????
IV. UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
V. ÖZ KAYNAKLAR
PASİF TOPLAMI 10,000

Cari oran 2 ise

Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
2 = 6,000 / X
X = 3,000 TL

Kısa vadeli yabancı kaynaklar 3,000 TL'dir.


Asit - Test Oranı

Dönen varlıklardan stokların çıkarılması sonucu elde edilen değerin kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesi ile bulunur.

Cari orana benzer; fakat cari orandan daha anlamlı sonuçlar verir. Stokların dönen varlıklardan çıkarılmasındaki amaç, bu hesap grubundaki varlıkların paraya çevrilmesinin uzun zaman almasından kaynaklanmaktadır. Bu şekilde kısa vadeli borçların tamamının likit dönen varlıklar ile süratle ödenip ödenemeyeceği anlaşılabilir. Oranın 1.00'ın üzerinde olması arzu edilir.

Asit - Test Oranı = (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Örnek: Bir anonim şirketin bilançosu aşağıdaki gibidir.

Aktif
Pasif
10 HAZIR DEĞERLER
12,000
11 MENKUL KIYMETLER
8,000
12 TİCARÎ ALACAKLAR
9,000
15 STOKLAR
24,000
24 MALÎ DURAN VARLIKLAR
4,000
25 MADDÎ DURAN VARLIKLAR
45,000
TOPLAM
102,000
30 MALÎ BORÇLAR
22,000
32 TİCARÎ BORÇLAR
10,000
40 MALÎ BORÇLAR
30,000
50 ÖDENMİŞ SERMAYE
40,000
54 KÂR YEDEKLERİ
5,000
590 DÖNEM NET KÂRI
15,000
TOPLAM
102,000

Bu bilgilere göre işletmenin cari oranı ve asit - test oranı kaçtır?


1 rakamı ile başlayan hesap grupları dönen varlıkları, 3 rakamı ile başlayan hesap grupları ise kısa vadeli yabancı kaynakları göstermektedir.

Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Cari Oran = (12,000 + 8,000 + 9,000 + 24,000) / (22,000 + 10,000)
Cari Oran = 53,000 / 32,000 ≈ 1.66

Asit - Test Oranı = (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Asit - Test Oranı = (12,000 + 8,000 + 9,000) / 32,000
Asit - Test Oranı = 29,000 / 32,000 ≈ 0.91


Nakit Oranı

İşletmeye hiçbir nakit girişi olmaması durumunda elde bulunan nakitler ve menkul kıymetlerle kısa vadeli borçların ne kadarının ödenebileceğini gösterir.

Nakit oranının diğer adı disponibilite oranı dır. Oranın 1.00'ın üzerinde olması arzu edilir.

Nakit Oranı = (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Örnek: Bir anonim şirketin bilançosu aşağıdaki gibidir.

Aktif
Pasif
10 HAZIR DEĞERLER
36,000
11 MENKUL KIYMETLER
24,000
12 TİCARÎ ALACAKLAR
9,000
15 STOKLAR
64,000
24 MALÎ DURAN VARLIKLAR
8,000
25 MADDÎ DURAN VARLIKLAR
125,000
TOPLAM
266,000
30 MALÎ BORÇLAR
42,000
32 TİCARÎ BORÇLAR
28,000
40 MALÎ BORÇLAR
10,000
50 ÖDENMİŞ SERMAYE
142,000
54 KÂR YEDEKLERİ
20,000
590 DÖNEM NET KÂRI
24,000
TOPLAM
266,000

Bu bilgilere göre işletmenin nakit oranı kaçtır?


Nakit Oranı = (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Nakit Oranı = (36,000 + 24,000) / (42,000 + 28,000)
Nakit Oranı = 60,000 / 70,000 ≈ 0.86


Stok Bağımlılık Oranı

Asit - test oranının 1'den küçük çıkması durumunda kısa vadeli borçların ödenebilmesi için stokların yüzde kaçının satılması gerektiğini belirtir.

Stok Bağımlılık Oranı = [Kıs. Vad. Yab. Kaynaklar - (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler)] / Stoklar

Örnek: İşletmenin bilançosu aşağıdaki gibidir.

Aktif
Pasif
10 HAZIR DEĞERLER
12,000
11 MENKUL KIYMETLER
8,000
12 TİCARÎ ALACAKLAR
30,000
15 STOKLAR
120,000
II. DURAN VARLIKLAR
240,000
TOPLAM
410,000
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
60,000
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
270,000
V. ÖZ KAYNAKLAR
80,000
TOPLAM
410,000

Bu bilgilere göre işletmenin stok bağımlılık oranı kaçtır?


Stok Bağımlılık Oranı = [Kıs. Vad. Yab. Kaynaklar - (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler)] / Stoklar

Stok Bağımlılık Oranı = [60,000 - (12,000 + 8,000)] / 120,000
Stok Bağımlılık Oranı = (60,000 - 20,000) / 120,000 ≈ 0.33

Yorumu şu şekildedir:

Stokların en az %33'ü satılmalı ki asit - test oranı 1'in üzerine çıkabilsin.

FİNANSAL YAPI ORANLARI

Öz sermaye ile borçlar arasındaki ilişkiyi inceler. Diğer adı Borçlanma Oranları dır.

  • Kaldıraç Oranı
  • Finansman Oranı
  • Borç/Özsermaye Oranı
  • Otofinansman Oranı
  • Faizin Kazanılma Sayısı
  • Maddî Duran Varlıklar/Özsermaye Oranı
  • Duran Varlıklar/Devamlı Sermaye Oranı
  • Devamlı Sermaye Bağımlılık Oranı

olmak üzere sekiz farklı finansal yapı oranı vardır.

Bu bölümden özellikle kaldıraç ve finansman oranı üzerine sorular gelmektedir.

Kaldıraç Oranı

Varlıkların yüzde kaçının yabancı kaynaklarla finanse edildiğini gösterir. %50'den aşağı olması arzu edilir. %50'den yüksek olması işletmenin riskli finanse edildiğinin işaretidir.

Kaldıraç Oranı = Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / Aktif Toplamı

Örnek: İşletmenin bilançosu aşağıdaki gibidir.

Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
?????
II. DURAN VARLIKLAR
?????
TOPLAM
?????
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
30,000
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
60,000
V. ÖZ KAYNAKLAR
?????
TOPLAM
?????

Finansal kaldıraç oranı %40, (Dönen Varlıklar / Duran Varlıklar) oranı 2.0 ise soru işaretli yerlerin değerleri ne olmalıdır?


Öz kaynaklara X diyelim.

Öz kaynaklar X ise pasif toplamı (30,000 + 60,000 + X) şeklinde ifade edilebilir.

Aktif
Pasif
I. DÖNEN VARLIKLAR
?????
II. DURAN VARLIKLAR
?????
TOPLAM
90,000 + X
III. KISA VADELİ YAB. KAY.
30,000
IV. UZUN VADELİ YAB. KAY.
60,000
V. ÖZ KAYNAKLAR
X
TOPLAM
90,000 + X

Kaldıraç Oranı = Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / Aktif Toplamı

0.40 = (30,000 + 60,000) / (30,000 + 60,000 + X)
0.40 = 90,000 / (90,000 + X)
36,000 + 0.4X = 90,000
0.4X = 54,000
X = 135,000

İçler dışlar çarpımı ile basit bir şekilde öz kaynaklar toplamının 135,000 TL olduğu sonucuna ulaşılabilir.

hazır emlak sitesi